Polska delegacja Grupy Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (EKR) sprzeciwia się kierunkowi zmian w raporcie Komisji Ochrony Środowiska, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI) dotyczącym reformy rezerwy stabilności rynku (MSR) dla systemu ETS2. Zdaniem Anny Zalewskiej, kontrsprawozdawczyni EKR, przyjęty w komisji kompromis osłabia mechanizmy stabilizacji cen i może prowadzić do wzrostu kosztów ogrzewania i transportu, szczególnie w państwach takich jak Polska.
Jak podkreśla Zalewska, pierwotna propozycja Komisji Europejskiej miała na celu zwiększenie elastyczności systemu ETS2 i ograniczenie ryzyka skoków cen uprawnień, m.in. poprzez możliwość bardziej stopniowego uwalniania uprawnień z rezerwy MSR oraz mechanizmy interwencyjne – w tym uwolnienie 20 mln uprawnień po przekroczeniu progu 45 EUR, z możliwością uruchomienia dodatkowych 20 mln w pierwszych latach funkcjonowania systemu (do 2029 r.). Komisja proponowała także odejście od automatycznego unieważniania uprawnień od 2031 roku, aby utrzymać MSR jako realny bufor stabilizacyjny.
W ocenie polskiej delegacji EKR kompromis przyjęty w Komisji ENVI – przy poparciu EPP, S&D, Renew i Zielonych – idzie w przeciwnym kierunku i osłabia ten mechanizm poprzez częściowe przywrócenie zasady unieważniania uprawnień. Zgodnie z raportem, od 2034 roku połowa uprawnień z rezerwy miałaby być kasowana, a od 2036 roku wszystkie niewykorzystane uprawnienia byłyby trwale usuwane z systemu.
Jak wskazuje Zalewska, oznacza to ograniczenie zdolności MSR do reagowania na skoki cenowe i w praktyce zmniejsza bezpieczeństwo systemu ETS2, co może przełożyć się na wyższe koszty energii dla obywateli.
Polska delegacja EKR podkreśla również, że MSR powinien pełnić funkcję stabilizatora rynku, a nie mechanizmu trwałego zmniejszania podaży uprawnień, ponieważ prowadzi to do wzrostu cen uprawnień, a w konsekwencji kosztów ogrzewania i transportu, szczególnie dla gospodarstw domowych o niższych dochodach.
EKR wskazuje także, że Grupa EPP, która prowadziła negocjacje w Komisji ENVI, zaakceptowała rozwiązania osłabiające pierwotną propozycję Komisji, co oznacza odejście od podejścia nastawionego na stabilizację cen na rzecz bardziej ambitnej redukcji emisji kosztem przewidywalności systemu.
W związku z tym polska delegacja EKR zagłosowała przeciwko raportowi na etapie Komisji ENVI oraz zapowiada złożenie poprawek podczas sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego. W pierwszej kolejności poprawki będą zmierzały do usunięcia z dyrektywy ETS przepisów rozszerzających system na transport i budynki (ETS2). W przypadku braku poparcia dla tego rozwiązania, proponowane będą dalsze zmiany ukierunkowane na wzmocnienie elastyczności MSR, usunięcie przepisów dotyczących unieważniania uprawnień oraz zwiększenie ochrony obywateli przed wzrostem kosztów wynikających z funkcjonowania ETS2.
Delegacja podkreśla, że transformacja klimatyczna powinna być realistyczna, przewidywalna i dostosowana do możliwości gospodarczych państw członkowskich, a system ETS2 nie może prowadzić do niekontrolowanego wzrostu kosztów życia.
