W Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyła się międzynarodowa konferencja „Białoruś: budowanie podstaw dla zmian demokratycznych”, poświęcona przyszłości białoruskiej transformacji oraz wyzwaniom stojącym przed społeczeństwem dążącym do wolności. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli instytucji unijnych, organizacji międzynarodowych i liderów demokratycznej opozycji. Konferencję współorganizowała Małgorzata Gosiewska, Przewodnicząca Delegacji ds. Stosunków z Białorusią w Parlamencie Europejskim.
Wśród uczestników znaleźli się m.in. Kaja Kallas, Wysoka Przedstawiciel Unii ds. Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa oraz Wiceprzewodnicząca Komisji Europejskiej, Nicolae Ștefănuță, Wiceprzewodniczący Parlamentu Europejskiego, komisarz UE ds. rozszerzenia Marta Kos, liderka demokratycznej Białorusi Światłana Cichanouska oraz dr Kevin Casas-Zamora, Sekretarz Generalny International IDEA.
Prowadząca wydarzenie, Małgorzata Gosiewska podczas panelu „Odbudowa zaufania publicznego do instytucji państwowych poprzez sprawiedliwość przejściową: lekcja Polski i wnioski dla Białorusi” podkreśliła, że doświadczenia polskiej transformacji po 1989 roku – zarówno sukcesy, jak i błędy – mogą stać się dla Białorusi wartością nie do przecenienia. Wskazała na konieczność pełnej lustracji i odsunięcia dawnych elit od władzy, budowy niezależnych mediów i transparentnych instytucji, zapewnienia ochrony społecznej w okresie reform, podejmowania przemyślanych decyzji geopolitycznych oraz modernizacji obronności. „Białoruś stoi przed historyczną szansą, by przeprowadzić te procesy lepiej, budując sprawiedliwe, przejrzyste i suwerenne państwo, wolne od wpływów rosyjskich” – zaznaczyła.
Podczas panelu poświęconego tworzeniu antykorupcyjnych ram przyszłej wolnej Białorusi głos zabrał twórca i pierwszy szef Centralnego Biura Antykorupcyjnego, europoseł PiS Mariusz Kamiński, który podkreślił, że korupcja jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla państwowości, a jej obecność w głównym nurcie życia publicznego prowadzi do upadku państwa. Przedstawiając doświadczenia Polski, przypomniał zarówno skalę korupcji w latach 90., jak i przełom związany z powołaniem CBA, które pozwoliło ograniczyć korupcję codzienną, m.in. w służbie zdrowia i policji, oraz powstrzymało oligarchizację państwa. "Korupcja, która jest w głównym nurcie życia politycznego i gospodarczego państwa to powoduje, że to państwo należy określić jako państwo upadłe” – przestrzegał.
„Nie traćcie czasu! Uważam, że z punktu widzenia walki z korupcją, lata 90-te XX w. w Polsce były latami straconymi. Gdy nadejdzie dzień wolnej Białorusi, ci, którzy dziś rządzą kosztem narodu, muszą zostać rozliczeni. Korupcja nie może się opłacać. Społeczeństwo, zwykli obywatele, muszą mieć poczucie ładu i sensu” – mówił Kamiński, wskazując także na konieczność wprowadzenia surowego prawa karnego, konfiskaty majątków pochodzących z korupcji oraz pełnej jawności finansowania polityki. Ostrzegł przed powieleniem błędów innych państw regionu, podkreślając, że zaniechania antykorupcyjne mogą osłabiać pozycję młodego państwa na arenie międzynarodowej.
Kamiński podkreślał, że kluczowym warunkiem skuteczności służb antykorupcyjnych są wysokie morale ich członków oraz całkowite odejście od struktur reżimu. Jego zdaniem przyszłe służby białoruskie powinny zostać zbudowane od podstaw, w oparciu o młodych, dobrze wykształconych i ideowych specjalistów – prawników, ekonomistów, informatyków. „Potrzebna jest świeżość, nowa jakość. Młodzi ludzie muszą być motorem tych instytucji. To musi być ideowa instytucja pod parasolem politycznym nowego państwa białoruskiego, prawdziwych elit białoruskich. Na pewno Ci ludzie, którzy będą walczyli z korupcją będą obiektem potwornych ataków, ale warto i trzeba. To trudna walka, pełna wyrzeczeń, ale konieczna – dla historii, dla narodu, dla państwa” – podkreślił.
Uczestnicy konferencji zgodzili się, że Białoruś musi już dziś przygotowywać fundamenty przyszłej transformacji – od planowania reform instytucjonalnych, poprzez budowę skutecznych mechanizmów zwalczania korupcji, aż po umacnianie standardów europejskiej praworządności. Konferencja służyła opracowaniu konkretnych rozwiązań i projektów aktów prawnych, które zostaną wdrożone po upadku reżimu Łukaszenki. Wspólnym przesłaniem było jednoznaczne wsparcie dla aspiracji demokratycznych Białorusinów oraz przekonanie, że przygotowanie do zmian jest kluczem do zbudowania trwałego, suwerennego i nowoczesnego państwa.
