Dziś podczas posiedzenia Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego (PETI) w Brukseli przedstawiciele polskich organizacji rolniczych zaprezentowali petycję wzywającą do wprowadzenia sankcji handlowych wobec państw trzecich importujących rosyjskie paliwa i nawozy oraz do ustanowienia zasady pełnej warunkowości dostępu do rynku UE. W debacie głos zabrał również eurodeputowany PiS Waldemar Buda, który poparł postulaty sygnatariuszy.
Petycja złożona przez NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych oraz Federację Branżowych Związków Producentów Rolnych została przygotowana przy udziale szerokiego grona organizacji reprezentujących kluczowe sektory produkcji żywności w Polsce i Unii Europejskiej. Dokument odnosi się wprost do planowanej liberalizacji handlu z państwami Mercosur, w tym m.in. z Brazylią, wskazując na ryzyko pogłębienia nierównych warunków konkurencji. Sygnatariusze podnoszą, że część tych państw po 2022 roku znacząco zwiększyła import rosyjskich paliw kopalnych i nawozów, przyczyniając się do utrzymania dochodów budżetowych Federacji Rosyjskiej mimo sankcji nakładanych przez Unię Europejską.
Przewodniczący NSZZ Solidarność Rolników Indywidualnych Tomasz Obszański podkreślił, że rolnicy w pełni popierają działania UE wymierzone w rosyjski reżim, jednak nie rozumieją otwierania unijnego rynku na produkty z krajów, które – jak wskazywał – pośrednio zasilają budżet wojenny Rosji. Zaznaczył, że europejscy producenci funkcjonują w ramach jednych z najbardziej restrykcyjnych standardów środowiskowych i sanitarnych na świecie, obejmujących m.in. zakaz stosowania hormonów wzrostu, bardzo niskie limity pozostałości pestycydów i antybiotyków oraz pełną identyfikowalność produkcji. Tymczasem w wielu państwach trzecich standardy te są mniej rygorystyczne lub nierównomiernie egzekwowane, co – zdaniem wnioskodawców – prowadzi do nierównej konkurencji i presji cenowej na unijnych producentów.
Justyna Jasińska, reprezentująca Federację Branżowych Związków Producentów Rolnych, wskazała, że organizacja zrzesza trzydzieści związków branżowych skupiających producentów zbóż, kukurydzy, chmielu, tytoniu, buraka cukrowego oraz hodowców trzody chlewnej, bydła i drobiu. W swoim wystąpieniu zaapelowała o wprowadzenie zasady „zero tolerancji” wobec naruszeń norm unijnych, ustanowienie klauzul lustrzanych w umowach handlowych, aktualizację stawki referencyjnej skupu zbóż oraz wzmocnienie systemu certyfikacji europejskich produktów. Zwróciła uwagę, że bezpieczeństwo żywnościowe jest jednym z filarów bezpieczeństwa Europy, a skracanie łańcuchów dostaw zwiększa odporność na kryzysy i presję geopolityczną.
Prezes Wiktor Szmulewicz, występując w imieniu organizacji rolniczych RP, podkreślił, że napływ tańszych produktów wytwarzanych przy użyciu substancji zakazanych w UE destabilizuje rynki wołowiny, drobiu, mleka, miodu, cukru oraz przetwórstwa owocowo-warzywnego. W jego ocenie brak sankcji wobec państw importujących rosyjskie surowce, przy jednoczesnym otwieraniu rynku unijnego na ich produkty rolne, prowadzi do systemowego wypierania europejskiej produkcji i osłabienia gospodarstw rodzinnych. Odwołał się również do solidarności okazywanej przez Polskę i inne państwa członkowskie Ukrainie, wskazując na konieczność zachowania spójności między deklaracjami politycznymi a praktyką handlową.
Poparcie dla petycji wyraził eurodeputowany PiS Waldemar Buda. Podkreślił, że Europa nie może jednocześnie wspierać finansowo Ukrainy i – poprzez brak reakcji na zwiększony handel państw trzecich z Rosją – pośrednio zasilać rosyjskiej machiny wojennej. „Z jednej strony wyciągamy pieniądze dla Ukrainy, a z drugiej przekazujemy je Rosji. Jeżeli nie podejmujemy żadnych działań wobec krajów, które zwiększają wymianę handlową z Rosją po wybuchu wojny, to de facto wspieramy ją na froncie” – powiedział. Poseł wskazał przy tym na przykład Stanów Zjednoczonych, które obejmują sankcjami państwa kontynuujące handel węglowodorami z Federacją Rosyjską lub stawiają zaprzestanie takiego handlu jako warunek sine qua non zawierania korzystnych umów handlowych z USA. Jak zaznaczył, Unia Europejska powinna rozważyć podobne mechanizmy wobec partnerów, którzy po 2022 roku zwiększyli wymianę handlową z Rosją.
Zwrócił także uwagę na rosnące koszty produkcji po stronie unijnych rolników, w tym wzrost cen nawozów, przy jednoczesnych korzystniejszych warunkach zakupowych w niektórych państwach trzecich. „Albo jesteśmy w tym logiczni i konsekwentni, albo przeczymy sobie jednymi działaniami kosztem drugich” – dodał, apelując o pozostawienie petycji otwartej i podjęcie dalszych prac nad jej postulatami. Określił inicjatywę jako istotny głos w debacie o przyszłości europejskiej polityki handlowej, bezpieczeństwie żywnościowym i solidarności z Ukrainą.
Komisja PETI zdecydowała o pozostawieniu petycji otwartej oraz skierowaniu jej do Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Parlamentu Europejskiego (AGRI) oraz Komisji Handlu Międzynarodowego Parlamentu Europejskiego (INTA) w celu wydania opinii.
