Dziś podczas trwającej w Brukseli sesji planarnej Parlamentu Europejskiego miała miejsce debata nad sprawozdaniem dotyczącym raportów Komisji na temat Turcji za lata 2019–2020. W dyskusji, z udziałem komisarza do spraw sąsiedztwa i rozszerzenia Olivéra Várhelyi, głos zabrali europosłowie PiS Witold Waszczykowski, Joachim Brudziński oraz Tomasz Poręba.
Witold Waszczykowski stwierdził, że z niepokojem obserwuje postepowanie po Brexicie wobec kolejnego państwa – wprawdzie nie członka UE, ale kandydata do Unii już od początku lat 60-tych. "To trudny partner ale i my mnożymy problemy i zaostrzamy warunki członkostwa" - zauważył.
Były szef polskiej dyplomacji przypomniał, że Turcja znajduje się w bardzo trudnym położeniu geopolitycznym, otoczona licznymi kryzysami i konfliktami: syryjskim, kurdyjskim, islamskim, irańskim, rosyjskim, migracji itd. "Pozostawiliśmy ją samą wobec wielu tych problemów" – dodał. Waszczykowski mówił, że wprawdzie można mieć wiele uwag i zastrzeżeń do tureckiej polityki wewnętrznej i zagranicznej. "Ale dlaczego w tym samym czasie usilnie staramy się znaleźć wszelkie przywileje dla takich krajów jak Chiny i Rosja, które są przez sąsiednią organizację - NATO -przedstawiane jako nasz wróg?" – pytał.
"Wrogi, napastliwy, wykluczający język naszych rezolucji nie ma tutaj uzasadnienia. Potrzebujemy Turcji ze względu na geopolitykę, nasze bezpieczeństwo na flance wschodniej wobec licznych zagrożeń" - podkreślił.
Europoseł PiS apelował o utrzymanie warunkowego dialogu i procesu akcesyjnego. "Utrzymajmy w ten sposób instrumenty oddziaływania. Pozbycie się nagród i poleganie tylko na karach nie doprowadzi nas do zmiany polityki tureckiej wobec Unii" – uważa Waszczykowski.
Joachim Brudziński mówił, że niezależnie od pojawiających się napięć w relacjach UE - Turcja, "w naszym interesie jest utrzymanie Ankary w orbicie wpływów państw tzw. Zachodu". Jak dodał, optymalnym narzędziem do tego jest utrzymanie perspektywy europejskiej oraz wspieranie proeuropejskiej i prozachodniej części społeczeństwa tureckiego. "Bliska współpraca w takich dziedzinach jak bezpieczeństwo, walka z terroryzmem, relacje gospodarcze i migracje leżą w interesie obu stron" – wskazał Brudziński.
Europoseł PiS podkreślił, że Turcja jest kluczowym partnerem dla UE, zwłaszcza w kontekście polityki migracyjnej. "Nasza współpraca musi być wzmacniana także w obszarze budowania zdolności do zwalczania handlu i przemytu ludzi" - dodał. Polski polityk przypomniał o obciążeniach, jakie ponosi Turcja przyjmując na swoim terytorium niemal cztery miliony uchodźców. "I pomimo niedociągnięć w odniesieniu do standardów demokratycznych w Turcji, odnotowanych w ostatnich latach przez instytucje narodowe, należy podkreślić, że kraj ten pozostaje naszym sojusznikiem zarówno jeśli chodzi o NATO, jak i istotnym partnerem UE oraz państwem formalnie kandydującym do członkostwa we Wspólnocie Europejskiej" – zaznaczył.
Tomasz Poręba zauważył, że zarówno w raporcie, jak i podczas debaty padło wiele oskarżeń pod adresem Turcji i to na wielu płaszczyznach. "A myślę, że strategiczni partnerzy nie powinni w ten sposób rozmawiać" - podkreślił. Zdaniem europosła PiS zajmując się sprawami zagranicznymi musimy umieć spojrzeć na pewne sprawy z dystansu tak, aby móc ocenić szerszy kontekst sytuacji. "A ta w regionie Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Morza Śródziemnego jest obecnie wyjątkowo skomplikowana" - dodał.
Polski polityk podkreślił, że Turcja na tym obszarze jest dla całej Unii Europejskiej bardzo ważnym partnerem, jeżeli chodzi o bezpieczeństwo i stabilizację. "I jeżeli jako Unia Europejska chcemy skutecznie działać w regionie, powinniśmy robić to przy współpracy z Ankarą" - zaznaczył. Tomasz Poręba podkreślił, że oczywiście należy otwarcie rozmawiać o różnicach oraz kwestiach, które budzą niepokój i jest to zupełnie normalne pomiędzy partnerami, jednakże, w opinii europosła, uderzanie w emocjonalne tony, czy wzywanie do ograniczania formalnych relacji nie przyniesie żadnych pozytywnych efektów. "Jeśli chcemy zmieniać Turcję, powinniśmy to czynić na drodze dialogu, a nie konfrontacji. Mniej pouczać, a więcej szczerze i uczciwie ze sobą rozmawiać" - apelował.
Roczne sprawozdanie z postępów czynionych przez Turcję jest jednym z najbardziej krytycznych tego rodzaju w ostatnich latach. Obejmuje ono zwykle szeroki zakres zagadnień z poszczególnych działów procesu akcesyjnego, który w ostatnich latach, ze względu na niepokojący rozwój sytuacji w kraju, utknął w martwym punkcie. Większość krytyki dotyczy sytuacji w zakresie praw człowieka, braku poszanowania praworządności i demokracji oraz zbyt stanowczego zachowania Turcji w regionie, które szkodzi dobrosąsiedzkim stosunkom, zwłaszcza z Grecją, Cyprem i Bułgarią.
Raport jednakże podkreśla, że Turcja jest krajem o strategicznym znaczeniu w kwestiach politycznych, gospodarczych i międzynarodowych, kluczowym partnerem dla stabilności regionu i sojusznikiem NATO, z którym UE chce utrzymywać jak najlepsze stosunki. Pozostawia możliwość ożywienia procesu akcesyjnego, podkreślając jednocześnie, że jeśli obecna negatywna tendencja nie zostanie szybko odwrócona, Komisja powinna zalecić formalne zawieszenie negocjacji akcesyjnych. W raporcie uwzględniono również możliwość alternatywnych form współpracy.
