Wczoraj, podczas posiedzenia Komisji Budżetu (BUDG) i Komisji Gospodarczej i Monetarnej (ECON) PE miał miejsce dialog na temat odbudowy i odporności z udziałem wiceprzewodniczącego wykonawczego ds. gospodarki służącej obywatelom Valdisa Dombrovskisa oraz komisarza ds. gospodarki Paola Gentiloniego. W debacie udział wzięli eurodeputowani PiS Andżelika Możdżanowska i Bogdan Rzońca.
Andżelika Możdżanowska mówiła, że zarówno Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększenia Odporności (RRF) jak i REPowerEU to programy gigantyczne i bardzo ambitne. „Problem polega na tym, że muszą być realizowane równocześnie, bo do problemów post-pandemicznych doszły problemy ze źródłami energii, co jest skutkiem wojny na Ukrainie” - powiedziała. Eurodeputowana zauważyła, że równoległa realizacja celu RRF, czyli pomocy europejskiej gospodarce w wyjściu z kryzysu oraz celu REPowerEU, którym jest zwiększenie niezależności energetycznej oraz neutralność klimatyczna wydaje się być bardzo trudna, a wręcz nierealna.
„Analizy Komisji wskazują, że REPowerEU wiąże się z koniecznością dodatkowych inwestycji w wysokości 210 mld euro do 2027 r., oprócz tego, co jest potrzebne do realizacji celów Fit for 55. Tymczasem program finansowania REPowerEU wygląda dość mizernie i zagadkowo” – stwierdziła eurodeputowana i w związku z tym zapytała komisarzy, czy powyższe środki na pewno wystarczą do wygenerowania potrzebnych inwestycji, a jeśli nie, to gdzie szukać pozostałych.
Polska polityk chciała też wiedzieć, jak ma wyglądać w szczegółach mechanizm „dobrowolnego transferu” alokacji państw członkowskich z Polityki Spójności i Polityki Rolnej. Ponadto Możdżanowska poruszyła kwestię nadmiernie optymistycznego traktowania ETS jako nieograniczonego źródła dochodów, bo, jak zauważyła, z ETS ma pochodzić zarówno 20 mln na program REPowerEU, jak i środki na pożyczki zaciągnięte z RRF. „Czy tych dochodów po prostu starczy?” – pytała. Równolegle wyraźnie widzimy także jak bardzo zły wpływ ma ETS na ceny energii w Europie, a co za tym idzie nasuwa się pytanie czy ten mechanizm jest prawidłowo skonstruowany.
Bogdan Rzońca pytał, jak wygląda sprawa polska w kwestii planów odbudowy. Przypomniał, że Ursula von der Leyen była w Polsce kilka miesięcy temu i ogłosiła, że plan Polski jest zaakceptowany, jednak dalej nie wiadomo co będzie się działo. „Czy jest możliwość i jaka jest procedura jeśli chodzi o wyjście z planów odbudowy?” – dopytywał europoseł.
Eurodeputowany zwrócił też komisarzom uwagę, że do Polski trafiło 6 milionów Ukraińców. „Ponad 3 miliony z nich pracuje, korzysta w polskiego systemu ubezpieczeń zdrowotnych, szpitali, służby zdrowia. Część nie pracuje ale też z tego korzysta” – powiedział Rzońca i dodał, że oprócz tego kilkaset tysięcy dzieci ukraińskich uczęszcza do polskich szkół. „Czy nie myślicie państwo, że w takiej sytuacji potrzebne są Polsce środki na utrzymanie Ukraińców, którzy znaleźli się w tej okropnej sytuacji?” - chciał wiedzieć polski polityk.
Valdis Dombrovskis, powiedział, że plan odbudowy jest zatwierdzony przez Radę, przy czym obok KPO są jeszcze dalsze dokumenty, które muszą być przygotowane. „Gdy ustalenia operacyjne będą ustalone, Polska może rozpocząć składanie wniosków o wypłaty przy założeniu, że będą spełnione cele i kamienie milowe, które są związane z niezależnością m.in. wymiaru sprawiedliwości i będą instrumenty informatyczne zapobiegające sprzeniewierzeniu środków” - mówił.
Odpowiadając na pytanie dotyczące RePowerEU wiceprzewodniczący przekazał, że była mowa transferze z innych funduszy włącznie z funduszem spójności rolnym i rzeczywiście Komisja proponowała to jako transfer dobrowolny. „Tak więc to państwa członkowskie decydują czy chcą lub nie chcą z tych transferów skorzystać. Sądzimy, że mogą być przypadki, kiedy to będzie korzystne, dlatego że KPO pozwoli na szybsze zwalnianie środków, żeby odnieść się do wyzwań energetycznych” – stwierdził Dombrovskis i dodał, że jest to finansowanie, które jest dostępne na inwestycje i to szybko i na sektory, w których w tej chwili panuje kryzys.
Paolo Gentiloni, zgodził się w kwestii zielonej transformacji, że założenie, iż RePowerEU jest narzędziem, które przeprowadzi UE przez transformację klimatyczną i zieloną, przez Fit for 55, jest kompletnie nieadekwatne. Komisarz przekazał, że horyzont i strategia są bardzo jasno zakreślone, a UE ma 248 miliardów w odniesieniu do transformacji klimatycznej NextGenerationEU. „Oczywiście, że to nie wystarcza, bo potrzeba inwestycji będzie naprawdę ogromna” – powiedział Gentiloni i przedstawił szacunki, według których potrzebne będzie około 150 miliardów euro rocznie i co, według komisarza, nieuniknione, środki te będą pochodzić głównie z inwestycji prywatnych. „Ufam, że zmobilizujemy je jeśli potwierdzimy przywódczą rolę Unii w tym obszarze” – przekonywał komisarz.
