W Parlamencie Europejskim podczas posiedzenia podkomisji Bezpieczeństwa i Obrony (SEDE) miała miejsce wymiana poglądów z Komisarzem ds. Rynku Wewnętrznego Thierrym Bretonem. W imieniu Grupy EKR głos w dyskusji zabrali europosłowie PiS, Witold Waszczykowski i profesor Zdzisław Krasnodębski.
Witold Waszczykowski mówił, że Grupa EKR wspiera wysiłki Stałej współpracy strukturalnej (PESCO). Warunkiem wsparcia jest jednak to, aby wysiłki te były komplementarne i nie dublowały działań NATO. „To NATO powinno mieć wiodącą rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa Europy” - podkreślił. Europoseł zapytał komisarza, czy są podejmowane jakieś wysiłki, aby zminimalizować ryzyko duplikacji działań natowskich programów.
Eurodeputowany poruszył kwestię ewentualnego rozszerzenia współpracy w ramach PESCO. „Czy przewiduje się możliwość współpracy z krajami trzecimi - spoza obszaru transatlantyckiego, poza tymi, które już uczestniczą w NATO bądź w UE?” - pytał. Europoseł chciał też wiedzieć, czy Komisja i inne instytucje europejskie robią coś, aby zapewnić w programach PESCO i funduszach obronnych udział małych i średnich przedsiębiorstw. „Sektor MŚP też powinien korzystać z tych programów” - podsumował Witold Waszczykowski.
„Niestety, komisarz Breton w odpowiedzi podtrzymał nieprawdziwe twierdzenie, że Europa wypełnia swoje zobowiązania w NATO” - komentuje Waszczykowski. Breton stwierdził też, że UE musi bardziej dbać o autonomię przy zachowaniu Sojuszu Transatlantyckiego, co według Witolda Waszczykowskiego budzi pytanie, skąd państwa członkowskie mają wziąć dodatkowe fundusze związane z autonomią strategiczną.
Prof. Zdzisław Krasnodębski przyznał, że pandemia koronawirusa pozwoliła uświadomić zależność europejskiego przemysłu od pozaeuropejskich łańcuchów dostaw. Jak stwierdził, wiele mówi się obecnie o rozszerzaniu europejskiej autonomii strategicznej na nowe obszary, jak chociażby produkcji leków. Modelowym przykładem poszerzania przez UE swojej autonomii strategicznej miał być jeszcze przed wybuchem pandemii Europejski Fundusz Obronny. „Jak jednak pogodzić dążenie do tego celu z rozszerzaniem współpracy przemysłów obronnych państw członkowskich, czyli większym zaktywizowaniem przedsiębiorstw, które do tej pory nie współpracowały na szczeblu europejskim?” - pytał eurodeputowany. Polski polityk zauważył, że także ta kwestia miała być celem powołania tego funduszu, jednak jak wiadomo, struktura właścicielska przedsiębiorstw obronnych w różnych państwach Unii nie jest taka sama. „Czy nam się to podoba czy nie, spora część firm, w tym także tych większych, współkontrolowana jest przez podmioty spoza wspólnoty” - mówił.
Prof. Krasnodębski prosił również o zapewnienie, że spotęgowane obecnym kryzysem dążenie do autonomii strategicznej europejskiego przemysłu zbrojeniowego nie będzie odbywało się kosztem wykluczenia z funduszu podmiotów z tych państw, które do tej pory współpracowały na tym polu przede wszystkim z Amerykanami, czy może – jak ostatnio słyszymy – coraz mniej zainteresowanymi EDF-em Brytyjczykami.
W odpowiedzi komisarz przyznał, że poziom finansowania wstępnego projektu był wyższy. Teraz jest to 9 miliardów, jednak, jak stwierdził Thierry Breton, nie jest to koniec negocjacji. Zgodził się też z prof. Krasnodębskim, że wciąż potrzebne są większe środki. Według komisarza nie ma też sceptycznych sygnałów ze strony amerykańskiej w kwestii funduszu.
